“No one wants advice, only corroboration." - John Steinbeck

23, జూన్ 2018, శనివారం

ఆధ్యాత్మికం అంటే ఏమిటి?

ఆధ్యాత్మికం అంటే ఏమిటి?
అని నన్నడిగింది ఒకమ్మాయి
"ప్రేమించడం, ప్రేమలో మునిగి మరణించడం"
అన్నాను.

లోకంలో అందరూ ప్రేమిస్తున్నారుగా?
మరి వాళ్ళంతా ఆధ్యాత్మికులేనా?
అడిగింది తను.

లోకంలో కనిపించే ప్రేమ, ప్రేమ కాదు
ఆ పేరుకు అది తగదు 
నేను చెప్పే ప్రేమకు అదొక సుదూరపు ఛాయ
నిజమైన ప్రేమలో లోకప్రేమ ఒక అణువు
అన్నాను.

దానిని పొందాలంటే ఏం చెయ్యాలి?
అడిగింది.
నిన్ను బంధించిన సంకెళ్ళను త్రెంచుకోవాలి
దానిలోకి అడుగుపెట్టాలి.
దానిలో కరిగిపోవాలి.
చెప్పాను.

నా వాళ్ళను నేను వదలలేను.
నా జీవితాన్ని నేను వదలలేను.
అన్నది.
వదలమని ఎవరు చెప్పారు?
అన్నాను.

మరి బంధాలను త్రెంచాలన్నావుగా?
అడిగింది అమాయకంగా.
బంధాలంటే నీ బయట నిన్ను పట్టుకున్నవి కావు.
నిన్ను నువ్వే కట్టుకున్నవి.
నీలోపల నువ్వే అల్లుకున్నవి.
అన్నాను.

'పూజలు సరిపోవా?' అడిగింది.
'పూజలకూ దీనికీ సంబంధం లేదు.
పూజలు చేస్తుంటే పుచ్చిపోతావు గాని పండవు.'
అన్నాను.

'మరెలా?' అంది.
'ముందుకు అడుగెయ్యి తెలుస్తుంది' అన్నాను.
'వెయ్యలేను.' అంది.
'నీ ఖర్మ' అన్నాను.
read more " ఆధ్యాత్మికం అంటే ఏమిటి? "

22, జూన్ 2018, శుక్రవారం

Zindagi Pyar Ki Do Char Ghadi Hoti Hai - Hemanth Kumar


Zindgi Pyar Ki Do Char Ghadi Hoti Hai...

అంటూ హేమంత్ కుమార్ మధురాతి మధురంగా ఆలపించిన ఈ గీతం 1953 లో వచ్చిన Anarkali అనే చిత్రంలోనిది. దీనికి ఎంతో చక్కని స్వరాన్ని అందించాడు సంగీత దర్శకుడు C.Ramachandra. హేమంత్ కుమార్ అంతకంటే మధురంగా దీనిని పాడాడు.

దీనిని ప్రదీప్ కుమార్, బినా రాయ్ ల మీద చిత్రీకరించారు.

నా స్వరంలో కూడా ఈ మధురగీతాన్ని వినండి మరి.

Movie:-- Anarkali (1953)
Lyrics:--Rajendra Krishan
Music:--C.Ramachandra
Singer:-- Hemanth Kumar
Karaoke Singer:-- Satya Narayana Sarma.
Enjoy
----------------------------------------

Zindagi pyar ki do char ghadi hoti hai – 2
Chahe thodibhi hoye Umr badi hoti hai – 2
Zindagi pyar ki do char ghadi hoti hai

Taaj yaa takhth ya doulat Ho jamane bharki – 2
Kaun si cheez mohabbat se badi hoti hai -2
Zindagi pyar ki do char ghadi hoti hai
Chahe todibhi hoye Umr badi hoti hai – 2
Zindagi pyar ki do char ghadi hoti hai

Do mohabbat bhare dil saath Dhadak teho jahaan -2
Sabse achchee vo mohabbat ki ghadi hoti hai – 2
Zindagi pyar ki do char ghadi hoti hai
Chahe thodibhi hoye Umr badi hoti hai – 2
Zindagi pyar ki do char ghadi hoti hai - 2

Meaning

Life is nothing
but a few moments spent in love
Let those moments be small
but they are the real moments in life

Let it be the crown, or the kingly throne
or wealth and prosperity
All these are just nothing
when compared to love

When two hearts full of love
vibrate together
Compared to those moments of love
What is greater in life?

Life is nothing
but a few moments spent in love
Let those moments be small
but they are the real moments in life

తెలుగు స్వేచ్చానువాదం

జీవితమంటే
ప్రేమలో బ్రతికిన రెండు క్షణాలే
అవి చాలా చిన్నవే కావచ్చు
కానీ అవే జీవితంలో అన్నిటికంటే విలువైనవి

కిరీటమైనా, సింహాసనమైనా, సంపదైనా
ఇవన్నీ ప్రేమకంటే ఎక్కువైనవి కావు

రెండు ప్రేమతో నిండిన హృదయాలు
ఒకే శ్రుతితో నిండినప్పుడు
ఆ క్షణాలకంటే విలువైనవి
జీవితంలో ఇంకేముంటాయి?

జీవితమంటే
ప్రేమలో బ్రతికిన రెండు క్షణాలే
అవి చాలా చిన్నవే కావచ్చు
కానీ అవే జీవితంలో అన్నిటికంటే విలువైనవి
read more " Zindagi Pyar Ki Do Char Ghadi Hoti Hai - Hemanth Kumar "

యోగా చేస్తే అహంకారం పెరుగుతుందా?

జర్మనీలో ఒక యూనివర్సిటీలో జరిగిన పరిశోధనలలో యోగా చేసేవారిలో అహంకారం పెరుగుతున్నట్లు గమనించారని పేపర్లలో వార్తలొచ్చాయి. ఈ వార్తలు కూడా నిన్న అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవం అనగా మొన్న వచ్చాయి. అంటే ఏమిటి? అందరూ యోగా చేస్తున్నారన్న భయంతో ఇలాంటి దుష్ప్రచారం చేసి యోగాను అడ్డుకోవాలన్న క్రైస్తవ లాబీ (వాటికన్) కుట్రా ఇది? కావచ్చు. ఎందుకంటే, భారతీయతను పెంపొందించే ఏదైనా ఈ లాబీలకు నచ్చదు. మన ధర్మం, మన సంస్కృతి ఎప్పటికీ అట్టడుగున ఉండాలన్నదే వారి ఊహ. వారి ప్రయత్నాలు కూడా ఆ దిశగానే సాగుతూ ఉంటాయి.

అహంకారం పెరగాలంటే దానికి యోగానే చెయ్యనక్కరలేదు. ఏం చేసినా అది పెరుగుతూనే ఉంటుంది. చాలాసార్లు ఏమీ చెయ్యకపోయినా అది పెరుగుతూనే ఉంటుంది. అహంకారం అనేది డబ్బున్నవాడికే కాదు, అడుక్కునేవాడికి కూడా ఉంటుంది. ఒక్కొక్కసారి అడుక్కునేవాడికే అది ఎక్కువగా ఉంటుంది.

మనలో ఏదైనా ఒక ప్రత్యేకత ఉన్నప్పుడు అది అహంకారంగా మారే ప్రమాదం చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. జిమ్ చేసేవారిలో వారికి మంచి కండలున్నాయన్న అహం పెరుగుతుంది. ఆ కండలు కొద్దిగా లూజైతే అదే అహం భయంగా మారుతుంది. ఇక ఆ ఫిట్నెస్ ను అలాగే ఉంచుకోవాలని నానా ప్రయత్నాలూ చేస్తూ భయం భయంగా బ్రతుకుతూ ఉంటారు. ఎక్కువగా సినిమా తారల్లో ఈ భయం కనిపిస్తూ ఉంటుంది.

అధ్లేట్స్ పరిస్తితీ అంతే. వాళ్ళకీ అహంకారం ఉంటుంది. బాక్సర్లకీ ఉంటుంది. బాడీ బిల్డర్లకూ ఉంటుంది. అందగత్తెలకూ ఉంటుంది. ప్రతివారికీ అహంకారం ఉంటుంది. మిగతావారికంటే నేను డిఫరెంట్ అనే ఫీల్ ఉన్నప్పుడు అహంకారం తప్పకుండా ఉంటుంది. ఈ కాలపు చదువులూ ఉద్యోగాలూ వ్యవహారాలూ అన్నీ అహంకారాన్ని ఇంకా ఇంకా పెంచే దిశగానే పోతున్నాయి గాని దానిని తగ్గించే దిశగా పోవడం లేదు.

అసలు అహం ఎందుకు తగ్గాలీ అంటే, అహం ఎక్కువైతే నువ్వు దైవానికి దూరం అవుతావు. అహం ఎంత తగ్గితే దైవానికి అంత దగ్గరౌతావు. అహం అసలు లేకుంటే నువ్వు దైవంలోనే ఉంటావు. కనుక, మనలో ఎన్ని ప్రత్యేకతలున్నప్పటికీ అహంకారం లేకుండా ఒక మామూలు మనిషిగా ఉండటమే అసలైన ప్రత్యేకత !

యోగాను ఒక శరీరవ్యాయామంగా మాత్రమే చేస్తే అది తప్పకుండా అహాన్ని పెంచుతుంది. కానీ అదే యోగాకు, నిజమైన యోగా తోడైతే అప్పుడు మాత్రమే అహం అనేది పూర్తిగా తగ్గిపోతుంది. నిజమైన యోగా అంటే ఏమిటి?

ఇంద్రియ నిగ్రహం, మనోనిగ్రహం, ధ్యానం మొదలైన అంతరిక ప్రక్రియల లోతులు అనుభవంలో తెలిస్తే అప్పుడు మాత్రమే 'అహం' అనేది పోతుంది. అంతేగాని ఊరకే కొన్ని ఆసనాలు నేర్చుకుని దానినే 'యోగా' అనుకుంటే అది పొరపాటు. ఆసనాల వల్ల ఆరోగ్యం వస్తుంది, చాలాసార్లు అహమూ పెరుగుతుంది.

యోగా మీద అధికారిక గ్రంధం అయిన హఠయోగ ప్రదీపికలో స్వాత్మారామ యోగీంద్రులు ఇలా అంటారు.

||ప్రణమ్య శ్రీగురుం నాథం స్వాత్మారామేణ యోగినా
కేవలం రాజయోగాయ హఠ విద్యోపదిష్యతే ||

నా గురువుకు ప్రణామం గావిస్తూ స్వాత్మారామ యోగినైన నేను, కేవలం రాజయోగాన్ని సాధించే నిమిత్తమై, హఠవిద్యను ఉపదేశిస్తున్నాను.

||పీఠాని కుంభకాశ్చిత్రా దివ్యాని కరణాని చ
సర్వాణ్యపి హఠాభ్యాసే రాజయోగ ఫలావధి: ||

ఆసనములు, ప్రాణాయామము, క్రియలు మొదలైన అన్ని హఠయోగ అభ్యాసములకూ రాజయోగమే పరమగమ్యం.

కనుక శరీరంతో చేసే యోగమైన హఠయోగం యొక్క ఉద్దేశ్యం మనస్సుతో చేసే రాజయోగాన్ని అందుకోవడమే అని ప్రాచీన గ్రంధాలు స్పష్టంగా చెబుతున్నాయి. అలా కానప్పుడు ఈ ఆసనాలూ గట్రా ఉత్త ఫిజికల్ ఎక్సర్ సైజులు మాత్రమే అవుతాయి.

రాజయోగ మహిమ ఘేరండ సంహితలోని ఈ శ్లోకంలో ఇలా చెప్పబడింది.

|| రాజయోగ మజానంత కేవల హఠకర్మణ:
ఏతానభ్యాసినో మన్యే అభ్యాస ఫల వర్జితాన్ ||

"రాజయోగాన్ని తెలియకుండా కేవలం హఠయోగం మాత్రమే అభ్యాసం చేసేవారు, ఒకపని కోసం ఎంతో కష్టపడి పనిచేసి, చివరకు దాని ఫలితాన్ని మాత్రం అందుకోలేని మనుషుల వంటి వారు" - అంటుంది ఈ శ్లోకం.

కనుక ఆసన, ప్రాణాయామాది సాధనల పరమగమ్యం ఇంద్రియనిగ్రహం, ధ్యానం, సమాధులతో కూడిన రాజయోగాన్ని సిద్ధింపజేసుకోవడమేగాని, నేడు చాలామంది చెబుతున్నట్లు ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచుకోవడం కాదు. అయితే, ఆసనాల బై ప్రాడక్ట్ గా ఆరోగ్యం వస్తుంది. అంతటితోనే మాకు చాలు అంటే, యోగంలోని ఉన్నత స్థాయులు మనకు ఎప్పటికీ అందవు. అవి మాకు అవసరం లేదు. మాకు ఆరోగ్యం చాలు అని మీరనుకుంటే అది మీ ఖర్మ !

'అహం' నాశనమే సమాధి. సమాధే యోగగమ్యం. మరి యోగా వల్ల అహం పెరుగుతూ ఉంటే, ఆ సాధన సరియైన దిశలో సాగుతున్నట్లా, లేనట్లా? యోగా చేస్తూ అహంకారంతో నిండి ఉండటం కంటే, యోగా చెయ్యకపోయినా అహం లేకుండా ఉండటం శ్రేయస్కరం.

ఇంద్రియాల పరిధిని నువ్వు దాటాలి అని యోగం చెబుతుంటే, అదే యోగం చెయ్యడం ద్వారా ఇంద్రియభోగాలను ఇంకా ఎక్కువగా అనుభవించేలా మేం తయారౌతాం, అందుకోసమే మేం యోగా చేస్తున్నాం, ఈ ఫిజికల్ ఫిట్నెస్ ను మేం అందుకే వాడతాం అని యోగాభ్యాసపరులు అనుకుంటే, అసలు వాళ్ళు ఏం చేస్తున్నట్లు, ఎక్కడికి పోతున్నట్లు?

ప్రతిదాన్నీ, చివరకు ఆధ్యాత్మికతను కూడా మాకు అవసరమైనంత వరకే మేం వాడుకుంటాం, నిజానికి అది ఏం చెబుతోందో మాకు అవసరం లేదని అన్నప్పుడు అలాంటి ఆధ్యాత్మికత మనకెందుకు? అలాంటి యోగాను అసలు చేస్తేనేం? చెయ్యకపోతేనేం?
read more " యోగా చేస్తే అహంకారం పెరుగుతుందా? "

21, జూన్ 2018, గురువారం

జిల్లెళ్ళమూడి స్మృతులు - 19 (వాళ్ళ గురువు ఒక వేస్ట్ ఫెలో)












వెనక్కు తిరిగి మెల్లిగా నడుచుకుంటూ అక్కయ్య దగ్గరకు వచ్చి, ఆమె దగ్గర సెలవు తీసుకుని కారెక్కి తిరుగు ప్రయాణం మొదలు పెట్టాం.

చాలాసేపు కార్లో అందరం మౌనంగా ఉన్నాం. కారు ఏడో మైలురాయిని దాటి రోడ్డెక్కి పెదనందిపాడు వైపు సాగిపోతోంది.

'అక్కణ్ణించి బయల్దేరి వస్తుంటే మీకేమైనా అనిపించిందా అన్నగారు?' అని చరణ్ అడిగాడు.

'ఎందుకనిపించదు? అనిపించింది' అన్నాను.

'ఏమనిపించింది' అడిగాడు.

'అక్కణ్ణించి బయల్దేరి వస్తున్నామనిపించింది' చెప్పాను.

వింటున్నవారంతా నవ్వారు.

'మీకేమనిపించింది మూర్తిగారు' అడిగాడు చరణ్.

'మీరే చెప్పారు కదా ! నాది అన్నప్రాశన స్టేజి అని. నాకు రుచి చూడటమే గాని దాన్ని బయటకు చెప్పడం ఇంకా రాదు' అని మూర్తి జవాబిచ్చాడు.

'నాకు మాత్రం, ఇక్కడ నేనెందుకు శాశ్వతంగా ఉండలేకపోతున్నాను? అనిపించింది' - అన్నాడు చరణ్.

మేమెవరం మాట్లాడలేదు.

'మీకేమనిపించిది నాగమణి గారు?' అడిగాడు చరణ్.

'మా గురువుగారు తరచుగా ఒక మాట చెప్తారండి' అంది నాగమణి.

'ఏమిటి?' అన్నాడు చరణ్.

'దూరంతో పని లేదు. ఎక్కడైనా ఒక్కటే ఉంటుంది. మనం ఫీల్ కాగలిగితే' అని చెప్తూ ఉంటారు" - అన్నది.

'అది ఆయన స్థాయి మాట. మనకు వర్తించదు. మీకేమనిపించిందో చెప్పండి' అన్నాడు.

'మా గురువుగారి మాటే నా మాట' అంది నాగమణి.

వింటున్న నేను కల్పించుకుని ఇలా అన్నాను.

'మీ గురువుగారు చెప్పినది నాక్కూడా నచ్చలేదు నాగమణి ! ఆయన స్థాయిలో ఆయన మాట్లాడితే ఎలా? మనలాంటి సామాన్యులను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఆయన చెప్పాలిగాని ఎంతసేపూ తనకోణం లోనుంచే అన్నీ చెబితే ఎలా?' అన్నాను.

అందరం నవ్వుకున్నాం.

ఇదంతా వింటున్న మా శ్రీమతి ఇలా అడిగింది.

'నాగమణి గురువుగారి గురించి నీ అభిప్రాయం ఏమిటి చరణ్?'

చరణ్ ఏదో చెప్పే ముందే నేనందుకుని - 'ఆ ! ఏముంది? వాడొక వేస్ట్ ఫెలో' అన్నాను.

మళ్ళీ నవ్వులు విరబూశాయి. వెంటనే నిశ్శబ్దం అలముకుంది. అందరూ మౌనంగా ఉండిపోయారు.

ఆలోచనలు మొదలయ్యాయి.

'మనకు ఇష్టమైన ప్రదేశం నుంచో, ఇష్టమైన మనుషుల నుంచో దూరం అయ్యేటప్పుడు బాధగానే ఉంటుంది. కానీ ఆ బాధనేది ఒక మాయ. ఎందుకంటే అదికూడా క్షణికమే. ఆ తర్వాత క్రమేణా అదీ సర్దుకుంటుంది. మనం జిల్లెల్లమూడిలోనే ఉండిపోయినప్పటికీ ఆ తృప్తి కూడా శాశ్వతం కాదు. ఏదో ఒకరోజున జిల్లెల్లమూడిని కూడా వదలిపెట్టి, ఈ శరీరాన్నే వదిలిపెట్టి వెళ్ళవలసి వస్తుంది. అమ్మ వెళ్లిపోలేదా? ఆ తర్వాత ఎందరు వెళ్ళిపోలేదు? మనకు ఇష్టమైన మనుషులైనా సరే, ఎంతకాలం మనం వారితో ఉంటాం? వారు మనతో ఉంటారు? ఏదైనా కొంతకాలమే. ఆ తర్వాత ఏంటి? మన శాశ్వత గమ్యస్థానం ఏమిటి? అదెక్కడుంది? అసలంటూ అదొకటి ఉందా? ఈరోజు ఉన్న ఇష్టం రేపుంటుందా? ఈరోజు మనల్ని ఇష్టపడినవాళ్ళు రేపు కూడా అదే రకంగా ఇష్టపడతారా? ఎప్పటికీ అలాగే ఉంటారా? మనంకూడా వాళ్ళతో అలాగే ఉండగలమా? ఇవన్నీ జరిగే పనులేనా? చెదిరిపోని శాంతి, తరిగిపోని ప్రేమ అనేవి ఈలోకంలో ఉన్నాయా? మనకు దొరుకుతాయా?

వసుంధరక్కయ్య చెప్పిన మాట గుర్తొచ్చింది.

'ఈ క్షణానికి ఇది సత్యం. అంతే. మరుక్షణం అది గతం.'

అంటే, ఈ సృష్టిలోగాని, మన జీవితంలోగాని శాశ్వతత్వం ఏదీ లేదు. ఏదీ ఎల్లకాలం మనతో ఉండదు. ఎవరూ మనవాళ్ళు కారు. మనమూ ఎవరి వాళ్ళమూ కాము. ఈ క్షణానికి ఇక్కడున్నాం. రేపెక్కడో ఎవరికీ తెలీదు. ప్రతి ప్రయాణమూ ఒక జీవితమే. ప్రతి ప్రయాణానికీ మనం పెట్టుకున్న ఒక గమ్యం ఉంటుంది. మరి ఈ జీవిత పయనంలో చివరికి మనం చేరేది ఎక్కడికి? ఈ పయనంలో చివరకు మిగిలేది ఏమిటి?

మనస్సు లోలోపలకు వెళ్ళిపోతోంది. ఆలోచనలు ఆగిపోయాయి.

ఏదో ఒక స్థితి ఉవ్వెత్తున లేచి మనసంతా నిండిపోయినట్లు అయింది. అది నిరాశా కాదు. నిస్సత్తువా కాదు. వేదనా కాదు. బాధా కాదు. అందులో ఎదురుచూపూ లేదు. భగ్నత్వమూ లేదు. గతం ఏమీ గుర్తురావడం లేదు. ముందుముందు ఏమౌతుందో అన్న చింతనా లేదు. పోనీ అది శూన్యమా అంటే అదీ కాదు. పోనీ అందులో ఏదో ఉందా అంటే ఏమీ లేదు.

ఆ స్థితిలో, కిటికీలోనుంచి బయట కనిపిస్తున్న చీకటిని చూస్తూ ఉండిపోయాను.

కారు పోతోంది. ఎక్కడికో తెలీని అనంతత్వంలోకి అన్నట్లు ప్రయాణం సాగుతోంది. అందరం అలా ఉన్నాం అంతే.

ఈ క్షణానికి ఇదే సత్యం.

(అయిపోయింది)
read more " జిల్లెళ్ళమూడి స్మృతులు - 19 (వాళ్ళ గురువు ఒక వేస్ట్ ఫెలో) "

20, జూన్ 2018, బుధవారం

జిల్లెళ్ళమూడి స్మృతులు - 18 (అప్పారావన్నయ్యతో సంభాషణ)





అప్పారావన్న గారింటికి వెళుతూ ఉండగా దారిలో చాలామంది పల్లెటూరి మనుషులు గుంపులు గుంపులుగా నిలబడి మాట్లాడుకుంటూ కనిపించారు. వారంతా రాజకీయాలు మాట్లాడుకుంటున్నారని అర్ధమైంది. కొంతమంది అరుగుల మీద కూచుని ఏదో పిచ్చాపాటీ మాట్లాడుకుంటున్నారు. ఇదంతా విశ్వజననీ పరిషత్ కాంపౌండ్ బయటే జరుగుతోంది. నాతో నడుస్తున్న రామ్మూర్తితో ఇలా చెప్పాను.

'చూడు రామ్మూర్తీ ! మనుషులలో ఎంత అజ్ఞానం ఉంటుందో చూడు. మనం ఎక్కడనుంచో ఇక్కడకు వచ్చాం. అమెరికా నుంచి ఇతర దేశాల నుంచీ ఇక్కడకు వస్తున్నారు. కానీ ఈ ఊరిలోనే ఉన్నవారికి అమ్మ విలువ తెలీదు. గమనించు' అన్నాను.

'అదే నేను చూస్తున్నాను గురువుగారు! ఈ ప్రపంచాన్ని ఉద్ధరించాలంటే ఇంకా అమ్మలాంటి వాళ్ళు ఎన్ని వేలమంది రావాలో? అనే ఆలోచిస్తున్నాను.' అన్నాడు మూర్తి.

'అవును చూడు. వీళ్ళంతా ఈ సంధ్యా సమయంలో గోడ బయటే కూచుని కబుర్లు చెప్పుకుంటూ రాజకీయాలు మాట్లాడుకుంటూ ఉన్నారు గాని, ఒక్కరు కూడా లోపలి వచ్చి అమ్మ ఆలయం దర్శించి చక్కగా కూచుని ధ్యానం చేద్దామని అనుకోరు. పోనీ ఇక్కడేమైనా కట్టుబాట్లున్నాయా అంటే అవీ లేవు. అందరినీ అమ్మ తన బిడ్డలుగా ఆదరించింది. మరి వీళ్ళెందుకు రారు? ఎందుకిలా సమయాన్ని వృధా చేసుకుంటున్నారు? ఇంకొకటి చూడు. ఇక్కడే ఇంకో గుడి కట్టి అక్కడ కూచుని ఏవో సినిమా పాటలలాంటి భజనలు చేస్తున్నారు. ఏంటిదంతా?' అన్నాను.

'అదే నాకూ అర్ధం కావడం లేదు గురువుగారు' అన్నాడు మూర్తి.

'ఇందులో ఏమీ లేదు మూర్తీ. శ్రీరామకృష్ణులు చెప్పారు. అమ్మ కూడా అదే చెప్పింది. "దీపం చుట్టూ క్రీనీడ ఉంటుంది. దాని వెలుగు దూరానికి ప్రసరిస్తుంది."  అంతే ! వెరీ సింపుల్ !' అన్నాను.

'కానీ ఒక్క విషయం చాలా కష్టం గురువుగారు. మహనీయులు రానంతవరకూ రాలేదు, మాకెవరూ లేరని బాధ పడతాం. వచ్చాకేమో, వాళ్ళూ మనలాగే రెండు కాళ్ళూ రెండు చేతులతో ఉంటారని చిన్నచూపు చూస్తాం. మనిషి స్వభావం చాలా విచిత్రం కదా?' అన్నాడు మూర్తి.

నవ్వాను.

'అంతేకదా మూర్తి? రామకృష్ణులు దేహంతో ఉన్నపుడు ఎందరు ఆయన్ను గుర్తించారు? ఆయనకూ మనలాగే ఆకలి దప్పులున్నాయ్.  ఆయనా రోగాలతో బాధపడ్డారు. కనుక ఆయన దేవుడెలా అవుతాడు? ఆయనకు గొంతు కేన్సర్ వచ్చినపుడు ఏమన్నారు? ఈయన తన రోగాన్నే తగ్గించుకోలేడు. ఇక మనకేం వరాలిస్తాడులే? అని చాలామంది ఆయన్ను వదలి వెళ్ళిపోయారు. అంతరంగిక భక్తులు మాత్రం పోకుండా ఆయనతో అంటిపెట్టుకుని ఉన్నారు. అలాగే హైమక్కయ్య చనిపోయినప్పుడు అమ్మను కూడా సందేహించి చాలామంది వెళ్ళిపోయారు. తన కూతుర్ని బ్రతికించుకోలేక పోయింది అమ్మ. ఈమె మనకేం వరాలిస్తుంది? అని. కానీ అమ్మే కావాలనుకున్నవాళ్ళు ఆ సమయంలో కూడా అమ్మతోనే ఉన్నారు.

పోయింది పొట్టు. మిగిలింది ధాన్యం. జారిపోయేవాళ్లకు కావలసింది శ్రీరామకృష్ణులు కాదు, అమ్మా కాదు. వాళ్ళలో దైవత్వం ఉన్నది గనుక వాళ్ళిచ్చే వరాలు కావాలి. ఆ వరాలను ప్రేమిస్తారుగాని వీరిని ప్రేమించరు.

పనులు కావడం కోసం, ఏవేవో గొంతెమ్మ కోరికలకోసం వచ్చేవాళ్ళు ఏదో ఒకరోజున జారిపోతారు. ఏవేవో గొడవలు పెట్టుకుని మనల్ని వదలి వెళ్ళిపోతారు. కానీ నిజమైన తత్వాన్ని అర్ధం చేసుకున్నవాళ్ళు, మనల్ని మనకోసం ప్రేమించేవాళ్ళు ఎప్పటికీ మనల్ని వదిలిపెట్టరు. ఏది ఏమైనా వాళ్ళు మనతోనే ఉంటారు.

ఈ మనుషులు ఎప్పటికీ ఇంతే ! వీళ్ళు మారరు. వీళ్ళకు చెప్పీ చెప్పీ మన నోళ్ళు అరిగిపోవాల్సిందే గాని వీళ్ళు తత్వాన్ని అర్ధం చేసుకోరు. మారరు. ఇలాంటివారినే 'పెంటలో పురుగులు. వాటికి అక్కడే హాయిగా ఉంటుంది.' అని శ్రీరామకృష్ణులు అనేవారు. ఇలాంటి లోకాన్ని చూచే తన చివరి రోజులలో వివేకానందస్వామి 'ఈ లోకం కుక్కతోక. ఎంతచెప్పినా ఇది మారదు' అని తనదారిన తాను దేహాన్ని వదలి వెళ్ళిపోయారు. అటు చూడు. ఆ డాబామీద ఏం జరుగుతోందో?' అన్నాను.

దారిలో ఒక డాబామీద ఒక ఇరవై ఏళ్ళ లోపు అమ్మాయి కూచుని చేతిలో రెండు మొబైల్ ఫోన్స్ పెట్టుకుని వాటిల్లోకి చూస్తో తన లోకంలో తనుంది. మళ్ళీ అదేమీ పెద్ద ఇల్లు కాదు. ఒక మామూలు రైతు ఇల్లు. ఎదురుగానే 'విశ్వజననీ పరిషత్ కాంపౌండ్' ఉంది.

'అదీ సంగతి మూర్తీ' అన్నాను తలపంకిస్తూ.

తను కూడా నిట్టూర్చాడు.

మాటల్లో ఉండగానే అప్పారావన్నయ్య గారుండే 'శ్రీవిద్యా సదన్' వచ్చేసింది. అక్కడ వాకబు చేస్తే, ఆ పక్కన ఇంకొక అపార్ట్ మెంట్లో ఆయనున్నారని తెలిసింది. అక్కడకు వెళ్లాం.

అప్పారావన్నయ్య షట్చక్ర సాధనలో మంచి అనుభవం కలిగిన యోగి. యోగధ్యాన రతుడు. నియమిత ఆహారం, నియమిత జీవనశైలి, నిత్యధ్యానం, బోధనా ఇదీ ఆయన జీవన విధానం. గృహస్థ యోగి. అమ్మకు మంచి భక్తుడు.

మేం వెళ్లేసరికి ఆయన ఒక గదిలో కూచుని ఉన్నారు. ఆయన చుట్టూ కొంతమంది కూచుని ఉన్నారు. చూడటం తోనే అక్కడ ధ్యానం జరుగుతోందని అర్ధమైంది. మేం కూడా నిశ్శబ్దంగా లోనికి వెళ్లాం. నన్ను చూట్టంతోనే ఆయన గుర్తుపట్టి కూర్చోమని నవ్వుతూ సైగ చేశారు. రెండేళ్ళ క్రితం ఉన్నట్లే ఆయనున్నారు. పెద్దగా మార్పు లేదు.

ఆయన చెయ్యి పట్టుకుని ఒకామె కళ్ళుమూసుకుని ధ్యానంలో కూర్చుని ఉంది, ఈయనకూడా మౌనంగా కూచుని ఉన్నారు. ప్రాణశక్తి ప్రవాహం జరుగుతోందని నాకు అర్ధమైంది. మిగతావాళ్ళు చూస్తున్నారు. మేమూ మౌనంగా కూచున్నాం.

కాసేపటికి ఆయన లేచి కాళ్ళూ చేతులూ కడుక్కుని మా దగ్గరకు వచ్చి కూచున్నారు.

'ఈమె మంచి ప్రాణిక్ హీలర్ అన్నయ్యా! వీళ్ళందరూ మంచి ధ్యానులు. వీళ్ళకు నాకు తెలిసినది కొంత చెబుతూ ఉంటాను.' అన్నారాయన. నేను తలపంకించాను. ఆయన వయస్సు ఎనభై పైమాటే. కానీ నన్ను అన్నయ్యా అన్నారాయన.

అమ్మ భక్తులలో ఇది మామూలే. అందరం అమ్మ బిడ్డలమే అనే భావంతో, వయసులో పెద్దైనా చిన్నైనా అందరూ అందరినీ అన్నయ్యా అక్కయ్యా అనే పిలుచుకుంటారు.

ఆయన సరాసరి సంభాషణలోకి వచ్చారు.

'మీరు వచ్చి చాలా రోజులైంది. నేను మీ ఇంటికి వచ్చాను. మీ కార్లో నన్ను ఇక్కడకు తెచ్చారు ఆరోజున. గుర్తుంది.' అన్నారాయన.

నేను సంతోషంగా నవ్వాను.

'ఒక విషయాన్ని మనం అనుభవించడం వేరు. మన అనుభవంలోకి వచ్చినదాన్ని నలుగురికీ చెప్పి వాళ్ళను కూడా ఆ దారిలో నడిపించడం వేరు. మొదటిదానికంటే రెండోది పైమెట్టు. ఎప్పుడైతే నీకు తెలిసినదాన్ని నువ్వు నిస్వార్ధంగా ఇతరులతో పంచుకుంటావో అప్పుడు నీలో నువ్వు లేవు. నీలో ఆ దైవమే పని చేస్తుంది. అంతేనా అన్నయ్యా?' అన్నాడాయన.

'అంతే అన్నయ్యా' అన్నాను నేను.

'నేను అదే చేస్తున్నాను. మీరూ అదే చేస్తున్నారు. నాకు తెలుసు.' అంటూ ఆయనతో ఉన్న మిగతా వారివైపు తిరిగి ఇలా అన్నారు.

'సత్యనారాయణగారు సామాన్యవ్యక్తి కారు. ఈయనకు చాలా ఫాలోయింగ్ ఉంది. వాళ్ళింటికి వెళ్ళినపుడు నేను చూచాను. మంచి పుస్తకాలు వ్రాశారు. శ్రీవిద్యోపాసకులు. అమ్మ ఈయన్ను తన ఉపకరణంగా వాడుతున్నది. ఎంతోమంది ఈయనద్వారా జ్ఞానాన్ని పొందుతున్నారు.'

వాళ్ళంతా కొంచం భయంగా నాకు చేతులు జోడించారు. నేనూ మౌనంగా ప్రతినమస్కారం చేశాను. అందరం ఆయన చెప్పే మాటలని ఏకాగ్రతగా వింటున్నాం.

ఆయనిలా అన్నారు.

'దేహమే శ్రీచక్రం అని అమ్మ కూడా అన్నారు. ఇందులోనే అన్ని శక్తులూ ఉన్నాయి. బిందువులో నీవున్నావు. నీ చుట్టూ అన్ని దళాలూ కోణాలూ ఉన్నాయి. నీ దేహాన్ని నడిపించే శక్తులందరూ ఆయా స్థానాలలో ఉన్నారు. అమ్మ ఇదే చెప్పేవారు.

(మనో) నిగ్రహం కోసమే విగ్రహం అని అమ్మ అనేవారు. కొందరు బాహ్యపూజ చేస్తారు. పసుపు ముద్దను పెట్టి వినాయకుడు అంటున్నాం. అందులో దైవాన్ని చూస్తాం. కొంతమంది విగ్రహంలో చూస్తారు. కొంతమంది పటంలో చూస్తారు. ఆ పూజలలో మనస్సు వాటిమీద నిలబడి పోతుంది. అప్పుడు బాహ్యకుంభకం సిద్ధిస్తుంది. ఇంకొంతమంది శరీరంలోని షట్చక్రాలలో మనస్సు నిలుపుతారు. శ్రీవిద్య ప్రకారం మనలో తొమ్మిది ఆవరణలున్నాయి. తొమ్మిది చక్రాలున్నాయి. పైన ఉన్న సహస్రారానికి తోడు అధోసహస్రారం ఉంటుంది. ఆజ్ఞా చక్రం పైన లాలన మొదలైన కొన్ని చక్రాలుంటాయి.వాటిమీద మనస్సు నిలిపే వారికి అంతరిక కుంభకం సిద్ధిస్తుంది. కుంభకం బాహ్యమైనా, అంతరికమైనా అది కుంభకమే. ఎప్పుడైతే కుంభకం వచ్చిందో మనసు నిలిచిపోతుంది. ఎప్పుడైతే మనసు నిలిచిపోయిందో వెంటనే ధ్యానం సిద్ధిస్తుంది. అప్పుడు అంతరికనాదం వైఖరిగా బయటకు రాదు. ఎందుకంటే మనం నోటిని మూసేశాం గనుక. అప్పుడు హృదయస్థానం నుంచి విశుద్ధచక్రాన్ని దాటి సరాసరి ఆజ్ఞాచక్రానికి అవి వెళుతుంది. అక్కడ దగ్ధం అయిపోతుంది. అంటే, పూర్వ సంస్కారాలు నశించి పోతున్నాయి. కొత్తవి పుట్టవు. ఇంకేం కావాలన్నయ్యా? చెప్పండి. ఇదే కదా యోగస్థితి? ఏమంటారు?' అన్నారాయన.

నేను మౌనంగా కళ్ళతోనే 'ఔను' అన్నాను. ఆయనిదంతా వర్ణిస్తున్నపుడే నాకా స్థితి వచ్చేసింది. ఉన్నతస్థాయిలకు చెందిన సాధకుల సమక్షంలో వారి ఆరా చాలా బలంగా ఉంటుంది. అది మనకు వెంటనే తెలుస్తుంది. అప్రయత్నంగా ఆ స్థితి మనకు పైకొంటుంది.

ఆయన ఒక్క క్షణం నావైపు నిదానంగా చూచి నాగమణి వాళ్ళతో ఇలా అన్నారు.

'మీ గురువు సామాన్యుడు కాదమ్మా. చూడండి. ఆయనిప్పుడు ధ్యానస్థితిలో ఉన్నాడు. కేవల కుంభకం ఆయనలో మొదలైంది. మీలో ఎవరైనా ఆయనకు శ్వాస ఉందో లేదో గమనించండి. ముక్కు క్రింద వేలు పెట్టి చూడండి. మీకు శ్వాస తెలీదు.' అన్నాడు.

వీళ్ళెవరూ అంత సాహసం చెయ్యలేదు.

'అన్నయ్యా. మిమ్మల్ని చూస్తుంటే మీరే స్థితిలో ఉన్నారో నాకు తెలుస్తున్నది. మీకిప్పుడు బాహ్యశ్వాస లేదు. కేవలం లోలోపల నడుస్తున్నది. మీరిప్పుడు కేవలకుంభకంలో ఉన్నారు. అవునా?' అడిగాడాయన.

ఆయన చెబుతున్నది నిజమే కావడంతో నేను మౌనంగా చిరునవ్వు నవ్వాను. తలకూడా కదిలించే స్థితిలో లేను. ఆయన మహదానంద పడిపోయారు. నా చేతులు రెండూ ఆయన చేతులలోకి తీసుకున్నారు.

'మీరివ్వాళ ఇక్కడికి రావడం నాకు చాలా సంతోషంగా ఉందన్నయ్యా' అన్నారాయన. 80 ఏళ్ళ వృద్ధుడు ఆయనలా అంటుంటే నాకు కొంచం ఇబ్బందిగా అనిపించింది. ఆ స్థితిలో మాట్లాడటం కష్టమే. అయినా తప్పలేదు.

'మాకూ ఆనందంగానే ఉందన్నయ్యా! మీరు మాత్రం సామాన్యులా?  వయోవృద్ధులు జ్ఞానవృద్ధులు. అన్నీ తెలిసిన వారు. అమ్మను చూచి ఎన్నో ఏండ్లు అమ్మను సేవించారు. మిమ్మల్ని చూడటమే మా అదృష్టం' అని నెమ్మదిగా అంటూ  నేను ఆయన పాదాలు స్ప్రుశించాను.

'మీకు తెలుసు కదన్నయ్యా! అమ్మ సూక్తులలో ఒకటుంది. 'రెండుగా కనిపిస్తుంది కానీ ఒక్కటే అనిపిస్తుంది' అంది అమ్మ. ఈ చరాచర జగత్తంతా పాంచభౌతికమే. ఇది బహుధా కన్పిస్తుంది. కానీ అనుభూతికి అంతా ఒక్కటిగానే అనిపిస్తుంది. వస్తుత: భేదమే గాని తత్వత: భేదం లేదు. మీలోనూ నాలోనూ ఉన్నది ఒకటే. అవునా?' అన్నారాయన.

అవునంటూ మౌనంగా తలాడించాను.

'నాకు ఇంకో సందేహం ఉండేది. గీతలో ఒక శ్లోకం ఉంది. "మత్త పరతరం నాన్య కిన్చిదస్తి ధనంజయ, మయి సర్వమిదం శ్రోతం సూత్రే మణిగణానివ" అని. మొదటి పాదంలోనేమో, నేను తప్ప ఇంకేదీ ఈ సృష్టిలో లేదని అంటాడు. రెండో పాదంలో అన్నింటిలో నేను మణిహారంలో సూత్రంలాగా వ్యాపించి యున్నాను అంటాడు. అంతా తానే అయినప్పుడు మళ్ళీ సూత్రంలాగా వ్యాపించడం ఏమిటి? దీనికి సమన్వయం నాకు కుదరలేదు. అందుకని అమ్మనే అడిగాను.

అప్పుడు అమ్మ "బంగారు గాజు- బంగారం- మట్టి- అదే' అనే ఉపమానంతో నాకు అర్ధమయ్యేలా చేశారు. ఇంతకు ముందు మీకది చెప్పాను కదా' అన్నాడాయన.

"అవునన్నయ్యా. చెప్పారు. కానీ ఎన్నిసార్లు విన్నా అది మధురంగానే ఉంటుంది మళ్ళీ చెప్పండి" - అన్నాను.

అదంతా మళ్ళీ వివరించి చెప్పారాయన.

(వివరాలకు ఇదే శీర్షిక క్రింద ఇంతకు ముందరి భాగాలు చదవండి)

'మీకు ఇంతకు ముందు చెప్పాను. నేను వ్యాపారంలో అన్నీ నష్టపోయినప్పుడు అమ్మను అడిగాను. ఏంటమ్మా? ఇలా చేశావు. ఎన్ని ఏళ్ళో కష్టపడి సంపాదించినది ఒక్కరోజులో పోయింది. ఇప్పుడు నన్నేం చెయ్యమంటావమ్మా?' అని. దానికి అమ్మ ఏమందో తెలుసా?

'జరిగేది జరుగుతుంది. నువ్వు ఊరకే చూస్తుండు నాన్నా' అన్నది.

'ఎలా చూడనమ్మా?' అన్నాను.

'హాయిగా చూడు నాన్నా' అన్నది అమ్మ.

ఎలా కుదురుతుంది? మనం ఒకపక్కన సర్వనాశనం అయిపోతూ ఉంటె హాయిగా చూస్తూ ఉండమంటే ఎలా ఉండగలం? అమ్మకేం ఎన్నైనా చెబుతుంది? మనకెలా సాధ్యమౌతుంది ఆ స్థితి? కానీ కర్మను అనుభవించక తప్పదు. కనుక ఇలా అడిగాను.

'దీన్ని భరించే శక్తిని ఇవ్వమ్మా?

అమ్మ సరేనంది. అంతే ! ఆ శక్తి నాలోకి వచ్చేసింది. అప్పుడు సాక్షిగా చూడగలిగాను. ఆ బాధను తేలికగా భరించగలిగాను. ఆ తర్వాత కాలంలో, పోగొట్టుకున్న డబ్బును మళ్ళీ తిరిగి సంపాదించాను. అది వేరే సంగతి.

అమ్మ ఇంకో మాటంది నాతో.

'నీ ప్రయత్నం ఏదీ లేదురా' అంది.

'అదేంటి? మన ప్రయత్నం లేకుండా ఎలా ఉంటుంది? ఏదైనా మనం ప్రయత్నం చెయ్యాల్సిందేగా?' అని నాకు సందేహం ఉండేది. అమ్మనే అడిగి తేల్చుకుందామని బయల్దేరాను.

అప్పట్లో నేను ఏలూర్లో ఉండేవాడిని. పొద్దున్నే లేచి స్నానం అదీ కానిచ్చి స్టేషన్ కి వచ్చాను. తీరా వచ్చాక రైల్వే స్ట్రైక్ అన్నారు. జై ఆంధ్రా ఉద్యమం టైం అది. జిల్లెల్లమూడికి వద్దామని మన ప్రయత్నం చేశాం. కానీ అవలేదు కదా? అయినా సరే, ప్రయత్నం మానరాదని ఏవేవో తంటాలు పడి బస్సులూ లారీలూ ఎక్కి చివరకు జిల్లెళ్ళమూడి చేరుకున్నాను. ఒక వంద గజాల దూరంలో అమ్మ కూచుని ఉన్నది. నేను దూరంగా గోడదగ్గర కూచుని 'ఎలాగైనా ఈ సందేహాన్ని అమ్మనడిగి నివృత్తి చేసుకోవాలి' అని ఆలోచిస్తూ గబుక్కున లేచి అమ్మ దగ్గరకు వచ్చాను. దగ్గరకు వచ్చానూ అంటే, నా ప్రయత్నం ఉన్నట్టే కదా!

'నీ ప్రయత్నం లేదు నాన్నా!' అంది అమ్మ.

'ఎట్లా అమ్మా? ఇంత ప్రయత్నం తోనే కదా ఇక్కడకు వచ్చాను' అని నేనన్నాను.

'నీ ప్రయత్నానికి ముందు ఇక్కడకు వద్దామని సంకల్పం వచ్చింది కదూ నాన్నా! దూరంగా కూచున్న వాడివి దగ్గరకు వద్దామని సంకల్పం వచ్చింది కదా? ఆ సంకల్పానికి మూలం ఏది నాన్నా?' అంది అమ్మ.

నేను బిత్తరపోయాను.

'అన్ని సంకల్పాలకూ మూలం ఒకటే. అదే !' అని అర్ధమైంది. మన ప్రయత్నం ఉన్నట్టు తోస్తుంది గాని నిజానికి లేదని అర్ధమైంది.

అందుకే అమ్మ అనేవారు ' రెండుగా కన్పిస్తుంది కానీ ఒక్కటే అనిపిస్తుంది' - అని. భేదం పైపైనే, లోలోపల ఏ భేదమూ లేదు.

అలాంటి అమ్మ దగ్గరకు నేను కూడా పదేళ్ళు రాకుండా దూరంగా ఉన్నాను. చివరకు ఒకరోజున వచ్చాను.

'చాలా రోజులైంది నాన్నా నువ్వు వచ్చి' అన్నది అమ్మ.

'అవునమ్మా! పన్నెండు ఏళ్ళు అయింది' అన్నాను.

'కాదు నాన్నా తొమ్మిదేళ్ళ పదినెలల ఇరవై రోజులైంది' అన్నది అమ్మ.

నేను ఆశ్చర్యపోయాను.

'పోయినసారి నువ్వొచ్చినప్పుడు కుళ్ళిపోయిన కమలా పండ్లు తెచ్చావు. అదే నువ్వు ఆఖరుసారి రావడం' అన్నది అమ్మ.

'లేదమ్మా. నేనలా తేలేదు' అన్నాను.

'కాదు నాన్నా. తెచ్చావు. గుర్తు తెచ్చుకో.' అన్నది అమ్మ.

'అప్పుడు జాగ్రత్తగా ఆలోచిస్తే గుర్తొచ్చింది. పెదనందిపాడు సెంటర్లో బస్సు దిగి అక్కడ పండ్లు కొన్నాను. కమలాలు ముచ్చికల దగ్గర కొంచం మెత్తబడి నల్లబారినట్లు ఉన్నాయి. పరవాలేదులే, కొంచమే నల్లబడ్డాయి. బాగానే ఉన్నాయి అని వాటిని కొని అమ్మకు తెచ్చి ఇచ్చాను. అది అమ్మ గుర్తు పెట్టుకుంది. అన్ని వందల మందిలో. అమ్మదంతా మానవాతీతమే. మనకస్సలు అర్ధం కాదు.'

'మరి అలాంటి అమ్మ దగ్గరకు కూడా నేను పదేళ్ళపాటు రాలేక దూరంగా ఉన్నాను. ఇదేంటి? ఇలా ఎందుకు జరిగింది? అంటే, అలా దూరంగా ఉండటం, దగ్గరకు రాలేకపోవడం కూడా అమ్మ ప్లాన్ లో భాగాలే. కొన్నిసార్లు మనల్ని దూరంగా ఉంచుతుంది. ఆ సమయంలో మనలో ఎంతో పశ్చాత్తాపం, వేదనా, ఆలోచనా, మధనా కలిగేట్లు చేస్తుంది. అది కూడా సాధనలో భాగమే.

ఒక పండు పండుతూ ఉండగా, అది గంటగంటకూ మారుతూ ఉంటుంది. కానీ ఆ మార్పు మనకు తెలీదు. పండు పూర్తిగా పండినప్పుడే మనకు ఆ మార్పు తెలుస్తుంది. సాధన కూడా అలాంటిదే. ఒక స్థాయికి వస్తేగాని ఆ మార్పు అర్ధం కాదు. కనుక దూరంగా ఉంచడం కూడా సాధనలో భాగమే. శిక్షణలో భాగమే.

మీ దగ్గరకు ఎంతోమంది వస్తారు. కొంతకాలం దగ్గరగా ఉండి దూరమైపోతారు. మళ్ళీ ఎప్పుడో చాలాకాలానికి దగ్గరగా వస్తారు. అవునా?' అడిగాడాయన.

అలా నాకు దూరమైన వాళ్ళందరూ గుర్తొచ్చారు.

మౌనంగా నవ్వాను. 

మిగతా అందరూ సంభ్రమంగా వింటున్నారు.

'అమ్మ పోయిన తర్వాత దాదాపు ఏడాది పాటు నేను మనిషిని కాలేకపోయాను. ఆ తర్వాత నిదానంగా కోలుకున్నాను. ఆ తర్వాత వేదాద్రి మహర్షి గారి కుండలినీ యోగాన్ని అభ్యాసం చేశాను. దానిలో మంచి అనుభవాలు నాకున్నాయి.' అన్నారాయన.

'తెలుసన్నయ్యా. మీరు ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కరలేదు. ఇందాక నా స్థితిని మీరెలా గమనించారో మీ స్థితినీ నేనూ అర్ధం చేసుకున్నాను' అన్నా నేను.

'అప్పుడు అమ్మ చెప్పిన మాటలోని లోతు నాకర్ధమైంది. ఆస్తి పోయినప్పుడు జరిగేదాన్ని సాక్షిగా చూడమంది అమ్మ. యోగాభ్యాసం నేర్చుకుని చేస్తున్నపుడు జరిగింది కూడా అదే. దేహంలో ప్రాణసంచారం జరుగుతూ ఉంటుంది. మనం సాక్షిగా దాన్ని గమనిస్తూ ఉండాలి. అమ్మ చెప్పిన మాటలో ఇంత లోతుందా? అన్న విషయం నాకప్పుడు అర్ధమైంది. అంతేనా అన్నయ్యా?' అడిగారాయన.

'అంతే అన్నయ్యా' అన్నాను నేను మెల్లిగా.

ఒక డబ్బాలోనించి నేతితో చేసిన కొబ్బరి లౌజులు తీసి అందరికీ అమ్మ ప్రసాదంగా ఇచ్చారాయన. అందరం వాటిని తినేశాం. చాలా మధురంగా ఏదో ప్రత్యేక రుచితో ఉన్నాయవి.

'మీ స్థితిని చూస్తె చాలా ఆనందంగా ఉన్నదన్నయ్యా' అని మళ్ళీ అన్నారాయన. నేనేమీ మాట్లాడలేదు. ఒక యోగిని ఇంకొక యోగి మాత్రమే గ్రహించగలడు. ఆయా స్థితులను అనుభవంలో పొందినవారే ఇంకొకరిలో ఆ అనుభూతి ఉన్న విషయాన్ని గుర్తించగలరు. మామూలు మనుషులకు ఈ స్థితులు అర్ధం కావు. ఇది నిజమే కావడంతో నేనేమీ మాట్లాడలేదు.

సమయం ఏడు అవుతున్నది. దారిలో కొంచం పని ఉండటంతో బయలుదేరక తప్పింది కాదు.

అందరం మౌనంగా ఆయన పాదాలకు నమస్కారం చేసి సెలవు తీసుకుని బయటకు వచ్చాం. ఆప్యాయంగా నా చెయ్యి పట్టుకుని బయటదాకా వచ్చారాయన. వారి ఇంటినుంచి, ఆయన వ్రాసిన 'అమ్మ అమ్మే' అనే పుస్తకాలు ఒక కట్ట తెచ్చి నాకిస్తూ ఇలా అన్నారు - "వీటిని ఎవరికైనా మీరే ఇవ్వండి."

అది చాలా మంచి పుస్తకం. ఆయన తన యోగానుభవాలను అమ్మ సూక్తులను కలగలిపి వ్రాసిన గొప్ప పుస్తకం.

ఆయనింకా ఇలా అన్నారు.

'మీరు ఎప్పటికైనా ఇక్కడికి వచ్చి స్థిరపడే ప్రయత్నం చెయ్యండి. ఈ చోటు మామూలు చోటు కాదు. చూచారుగా ఇందాక మీకు అప్రయత్నంగా ఎలాంటి స్థితి కలిగిందో? నాకు ఏలూరు లో మంచి ఫాలోయింగ్ ఉన్నది. వారిని వదిలి  ఇక్కడకు వచ్చేటప్పుడు నేను చాలా బాధపడ్డాను. కానీ ఇక్కడకు వచ్చాక అర్ధమైంది. ఈ వాతావరణంలో ఏదో తెలీని శక్తి ఉన్నది. ఇక్కడ యోగస్థితులు వాటంతట అవే వచ్చేస్తాయి. అది అమ్మ ప్రభావం. అందుకే మీకు చెబుతున్నాను. ఎప్పటికైనా మీరు ఇక్కడ వచ్చి స్థిరపడండి. మాకూ ఆనందంగా ఉంటుంది." 

'సరే అన్నయ్యా' అంటూ మేమందరం ఆయనకు నమస్కరించి బయల్దేరాం.
read more " జిల్లెళ్ళమూడి స్మృతులు - 18 (అప్పారావన్నయ్యతో సంభాషణ) "

జిల్లెళ్ళమూడి స్మృతులు - 17 (వసుంధరక్కయ్యతో సంభాషణ)





















నేను జిల్లెళ్ళమూడి వచ్చి దాదాపు రెండేళ్ళు అయింది. ఈ రెండేళ్లలో ఆశ్రమం చాలా మారింది. కొత్త కట్టడాలతో, చెట్లతో చాలా సుందరంగా తయారైంది. కారును సరాసరి లోనికి తీసికెళ్ళి వసుంధరక్కయ్య వాళ్ళింటి ముందు ఆపాం. ముందుగా అక్కయ్యతో మాట్లాడి తర్వాత అమ్మ ఆలయానికి వెళదామని అక్కయ్యా వాళ్ళింటి తలుపు తట్టాం.

ఇంతలో పక్కింట్లో నించి మల్లన్నయ్యగారి భార్య బయటకు వచ్చింది. మమ్మల్ని చూచి నవ్వుతూ పలకరించింది.

'ఇంతకు ముందు మీతో వచ్చినావిడ రాలేదా?' అడిగింది ఆమెకోసం వెదుకుతూ.

'ఎవరూ? పద్మజ గారా? రాలేదు. అమెరికాలో ఉన్నారు' అని చెప్పాను.

'ఎప్పుడొస్తారు?' అందామె.

'ఏమో తెలీదు. వచ్చినప్పుడు ఇక్కడకు వస్తారులెండి' అన్నా నేను.

కొంతమందిని ఒకటి రెండుసార్లు చూచినా అలా గుర్తుండి పోతారు. ఈమెకు ఆమె అలా గుర్తుండిపోయింది. ఆ కారణాలేమిటో వారిద్దరికే తెలియాలి.

ఈలోపల వసుంధరక్కయ్య తలుపు తీసింది.

అక్కయ్యకు మమ్మల్ని చూస్తూనే ఆనందంతో ముఖం వెలిగిపోయింది. మాకూ ఆమెను చూస్తే ఎంతో సంతోషం కలుగుతుంది. అమ్మకు తన చేతులతో దాదాపు ముప్ఫై ఏళ్ళు సేవ చేసిన ధన్యాత్మురాలు. ఎంత పుణ్యబలం ఉండాలి అంత అదృష్టం పట్టాలి అంటే?

నేను అక్కయ్య వైపు తదేకంగా చూచాను. ఆమెను చూస్తుంటే ఒక దేవతలాగా తన చుట్టూ ఒక పవిత్రమైన ఆరాతో వెలిగిపోతూ కనిపించింది నాకు. నేనెప్పుడు చూచినా ఒక మనిషిలాగా ఆవిడ కనిపించదు. ఒక దేవతలాగే నాకు కనిపిస్తుంది. కళ్ళలో నీళ్ళు గిర్రున తిరిగాయి. మనస్సులోనే మౌనంగా నమస్కారం చేశాను. 

అందరం కూచుని సేదతీరాక మాటలు మొదలయ్యాయి.

'మీరు వచ్చి చాలా రోజులైంది' అంది అక్కయ్య.

'అవునక్కయ్యా. దాదాపు రెండేళ్లైంది' అన్నా నేను.

అందరినీ ఆప్యాయంగా పలకరించింది తను. మాటల సందర్భంలో నా యాక్సిడెంట్ గురించి చెప్పాను. ఇప్పుడు బానే ఉందనీ త్వరగానే తగ్గిందనీ చెప్పాను.

'మీకు షుగర్ లేదేమో అందుకే త్వరగా తగ్గింది' అంది అక్కయ్య.

'అయ్యుండచ్చు' అన్నా నేను.

నేను నేలమీద కూచోడం చూచి, "కాలు బాగానే మడత పడుతోందే?" అని అడిగింది.

'అది పడకపోయినా నేను ఊరుకోను కదక్కయ్యా. ఏదో రకంగా దాన్ని వంచి మడత పెడతా కదా' అన్నా నేను నవ్వుతూ.

'నేనూ క్రింద పడ్డాను. ఇక్కడే, శ్రీమన్నారాయణగారి అపార్ట్ మెంట్స్ శంకుస్థాపన సమయంలో తూలి క్రింద పడ్డాను. తుంటి ఎముక విరిగింది. హైదరాబాద్ లో మూన్నెల్లు ఉన్నాను. కదలకూడదని అన్నారు. ఇప్పుడు కాస్త పరవాలేదు. నడుముకు బెల్టు ఉంది. నెమ్మదిగా నడుస్తున్నాను.' అంది అక్కయ్య.

శ్రీరామ్మూర్తినీ, నాగమణిని పరిచయం చేశా నేను. వాళ్ళెక్కడుంటారో ఏం చేస్తుంటారో అడిగి తెలుసుకుంది అక్కయ్య.

ఇంతకు ముందు నాతో అక్కడకు వచ్చిన పద్మజ, రామన్న మొదలైన వాళ్ళ గురించి అడిగింది ఆమె. ఇప్పుడు వాళ్ళు మా గ్రూపులో లేరనీ నాతో మాట్లాడటం లేదనీ, ఏవో చిన్న చిన్న మనస్పర్దలనీ ఆమెకు చెప్పాను.

'ఇంతకు ముందు రాధిక అని ఒకమ్మాయి రెండుసార్లు వచ్చింది ఇక్కడకు. తనుకూడా అమెరికాలోనే ఉంటుంది. మీరు తెలుసనీ నాకు చెప్పింది. మంచిపిల్ల. చాలా త్వరగా అమ్మ తత్వాన్ని పట్టుకుంది. మొదటిసారి వాళ్ళ అమ్మావాళ్ళతో వచ్చింది. తనకు తృప్తిగా లేదేమో రెండోసారి ఒక్కతే వచ్చింది.' అందక్కయ్య.

'అవును. ఇప్పుడు నాతో మాట్లాడదు. నా మీద కోపం వచ్చి మాట్లాడటం మానేసింది.' అన్నాను.

'ప్రస్తుతం తను ఇండియాలోనే ఉంది. చల్లపల్లి అనుకుంటాను వాళ్ళ ఊరు. ఈరోజో రేపో తనూ వస్తుందని ఆమె ఫ్రెండ్ ఎవరో చెప్పారు.' అందక్కయ్య.

'అలాగా' అన్నాను.

'ఒక ఏడాది నుంచీ నాతోనూ మాట్లాడటం లేదు. అంతకు ముందు అప్పుడప్పుడు ఫోన్ చేసేది. క్రమంగా మానేసింది' అంది అక్కయ్య.

'అంతే అక్కయ్యా. ఒక్కొక్క టైంలో ఒక్కొక్కరు చాలా దగ్గరౌతారు. మళ్ళీ వాళ్లే అంత హటాత్తుగానూ దూరమౌతారు. దీనిని చాలాసార్లు గమనించాను' అన్నా నేను.

'అవును నాయనా. నేనూ గమనించాను. నా జీవితంలో ఎన్ని చూచానో ఇలాంటివి? అంతా కాలప్రభావం. కాలప్రవాహంలో ఎందఱో పరిచయం అవుతారు. కొన్నాళ్ళు కలసి ఉంటారు. తర్వాత కనుమరుగై పోతారు. అంతే.' అని అక్కయ్య కాసేపు ఆలోచనలో ఉండిపోయింది.

తర్వాత సాలోచనగా ఇలా అంది.

'జీవితంలో ఏదైనా క్షణికమే నాయనా. ఆ క్షణానికి అది ఉంటుంది. అంతే. అప్పటికది సత్యం. మరుక్షణానికి అది గతం. అంతే.'

'అవునక్కయ్యా. ఏదైనా అంతే అని నాకూ ఎప్పుడూ అనిపిస్తూ ఉంటుంది. ఆ క్షణానికి ఉండి మరుక్షణం జారిపోయేవాటిని మనం వదల్లేక తాపత్రయపడటమే గాని, మన మనస్సును వెనక్కు తీసుకున్నామంటే అక్కడ ఏమీ ఉండదు. ఏదైనా క్షణికమే. ఇదే అంతిమ సత్యం అని నాకూ అనిపిస్తుంది. చివరి వరకూ మనతో ఎవరుంటారు? వారివారి అవసరాలు తీరగానే మాయమౌతారు. నాతో మాట్లాడినా మాట్లాడకపోయినా సత్యం వారికి అర్ధమై,ఆ దారిలో వాళ్ళు నడిస్తే చాలనే నేనెప్పుడూ అనుకుంటాను.' అన్నాను.

'అంతే నాయనా' అంది తను.

ఆ తర్వాత చాలా సంగతులు చెప్పింది అక్కయ్య. అమ్మ బ్రతికి ఉన్న రోజులలో ఇదే కుడికాలికి ఏదో జబ్బుచేసి అస్సలు కదలలేక పోవడమూ, మదనపల్లి ట్రిప్ లో ఉన్నపుడు అమ్మ అనుగ్రహంతో ఏ మందులూ లేకపోయినా అదే కాలితో నడవగల్గడమూ అలాంటి సంగతులు ఎన్నో చెప్పింది.

'ఎందరికో ఎన్నింటినో తగ్గించింది అమ్మ. అసాధ్యాలు, ఇక కుదరవు అనుకున్నవాటిని తగ్గించింది. కానీ ఏనాడూ కర్తృత్వం తనమీద వేసుకోలేదు. తాను చేశాను అని అనలేదు. 'మీ సమయం వచ్చింది మీకు తగ్గింది' అనేది కాని నేనే చేశాను అని ఏనాడూ అనలేదు అమ్మ.

కానీ కొన్ని సందర్భాలలో బయట పడేది. 'ఇప్పటి వరకూ, ఈ సృష్టి నాది అన్నవాళ్లు ఎవరున్నారు నాయనా? అమ్మ అనడం మేం విన్నాం. 'ఈ సృష్టి నాది, అనాది' అన్నది అమ్మ.' ఆశ్చర్యపోయేవాళ్ళం ఆమాటలు విని !

'ఎప్పటినించో రావాలని అనుకుంటున్నాం అమ్మా. ఇవాల్టికి గురువుగారితో రాగలిగాం' అన్నది నాగమణి.

'మీరు అనుకుంటే రాలేరమ్మా ఇక్కడకు. నేను రమ్మంటే తప్ప ఎవరూ ఇక్కడకు రాలేరని అమ్మ ఎన్నో సార్లు అన్నది.' అందక్కయ్య.

ఇలా అంటూ -'ఎవరో అమ్మమీద వ్రాసిన పద్యాల పుస్తకం ఉంది చదువుతావా?' అని నాగమణిని అడిగింది అక్కయ్య.

నాగమణి నవ్వుతూ - 'మా గురువుగారు వ్రాసిన పద్యాలే నేను చదువుతాను. మిగతావీ...??' అని అర్ధోక్తిలో ఆగిపోయింది.

అక్కయ్యకు ఆమాట వినిపించిందో లేదో తెలీదు. ఏదో పుస్తకం తీసి నాగమణికి ఇచ్చింది ఆమె.

ఏప్రియల్ లో భాస్కరన్నయ్య పోయిన సంగతి కాసేపు మాట్లాడుకున్నాం. అమ్మ దేహత్యాగ సమయంలో ఆయనకు విమాన శబ్దం వినిపించిన సంగతీ, అమ్మ చరిత్రను ఆయన వ్రాసిన సంగతీ, అప్పటి సంఘటనల గురించి కాసేపు మాట్లాడుకున్నాం.

'లలితా సహస్ర నామ రహస్యార్ధ ప్రదీపిక' పుస్తకం అక్కయ్య చేతిలో పెట్టి ' ఈ పుస్తకం ఈ మధ్యనే వ్రాశానక్కయ్య' అని చెప్పాను. అంతేగాని, "మీరు చదవండి" అని మాత్రం చెప్పలేదు. అన్నేళ్ళు అమ్మకు సేవ చేసిన మనిషికి ఇప్పుడు పుస్తకాలు చదవవలసిన పనేముంటుంది గనుక?

ఆలయానికి వెళ్లి వద్దామని నేను లేచాను. అందరూ నాతో బయలుదేరారు. ఆలయంలో కాసేపు కూచుని, భోజనం చేసి, గదిలో కాసేపు విశ్రాంతి తీసుకున్నాం.

ఈలోపు కర్లపాలెం నుంచి వచ్చిన రామకృష్ణ సమితి భక్తులు కొందరు కనిపించారు. వారితో ఒక బ్రహ్మచారిగారున్నారు. ఆయన వేషాన్ని బట్టి ఆయన రామకృష్ణా మిషన్ బ్రహ్మచారి అని గ్రహించి నేనే వారిని కదిపి మాట్లాడాను. తను హైదరాబాద్ మఠం నుంచి వచ్చానని, కర్లపాలెం రామకృష్ణా సమితిలో ఉంటున్నాననీ ఆయన అన్నారు.

1984 ప్రాంతంలో నేను హైదరాబాద్ మఠానికి వచ్చేవాడిననీ స్వామి పరమార్ధానందగారు, స్వామి రంగనాధానందగారు అప్పట్లో అక్కడ ఉండేవారని వారు నాకు బాగా పరిచయమనీ, శ్రీమత్ స్వామి గంభీరానందస్వామివారు నా గురువుగారనీ బ్రహ్మచారి స్వామితో చెప్పాను. వాళ్ళంతా చాలా సంతోషించారు.

స్వామి వినిశ్చలానందగారు ప్రస్తుతం ఎక్కడున్నారని ఆయన్ను అడిగాను. ఆయన ప్రస్తుతం రాజమండ్రి రామకృష్ణ మఠం అధ్యక్షులని ఆయన చెప్పారు. వినిశ్చలానందస్వామి గుంటూరు వారే, ఆయన పూర్వనామధేయం శాస్త్రిగారు. ఆయన బ్రహ్మచారిగా ఉన్నప్పటినుంచి నాకు తెలుసనీ, మేమిద్దరం మంచి స్నేహితుమనీ ఆయనతో చెప్పాను.

స్వామి యదునాధానంద గారు ఎక్కడున్నారని అడిగాను. ఆయన ప్రస్తుతం తమిళ్ నాడులో ఉన్నారని ఆయనన్నారు. యదునాధానందగారి పూర్వనామధేయం త్యాగరాజన్ అనీ, గుంతకల్ లో ఉండేటప్పుడు ఆయన నా దగ్గర కొన్నాళ్ళు మార్షల్ ఆర్ట్స్ నేర్చుకున్నారనీ, ఆరకంగా ఆయన నా శిష్యుడే అనీ, శ్రీరామకృష్ణులు శారదామాతల ఫోటోలను ఆయన చూచింది మా ఇంట్లోనేననీ నవ్వుతూ బ్రహ్మచారి గారితో చెప్పాను.

ఆ తర్వాత పరమపూజ్య నందానంద స్వామివారి ప్రస్తావన వచ్చింది. ఆంధ్రాలో మారుమూల గ్రామాలలో సైతం శ్రీరామకృష్ణుల పేరు వినిపిస్తోందంటే దానికి కారణం నందానంద స్వామివారేననీ, జీవితమంతా శ్రీరామకృష్ణుల సేవలో గడపిన మహనీయుడు ఆయననీ, ఆయనకు నేనంటే ఎంతో వాత్సల్యమనీ, తన సొంత మనుమడిలా నన్ను చూచేవారనీ వారికి చెప్పాను.

వారికి నా పుస్తకాన్ని ఇచ్చాను. కర్లపాలెం రమ్మని రామకృష్ణ సమితిని సందర్శించమనీ వారు నన్ను ఆహ్వానించారు. వీలుచూచుకుని వస్తానని వారికి చెప్పాను.

మళ్ళీ సాయంత్రం అక్కయ్య దగ్గర కాసేపు కూచుని ఆమె ఇచ్చిన కాఫీ త్రాగి, ఆ మాటా ఈ మాటా మాట్లాడి, మేడమీద అమ్మ గదికి వెళ్లి, అక్కడ కాసేపు కూచుని, అమ్మ వాడిన వస్తువులూ ఆ గదులూ అన్నీ చూచి, మళ్ళీ అక్కయ్య దగ్గరకు వచ్చాం. మాకందరికీ బట్టలు పెట్టి ఆశీర్వదించింది అక్కయ్య.

ఆప్పటికి సాయంత్రం ఆరు అయింది. మెల్లిగా లేచి అప్పారావన్నయ్య ఇంటికి బయల్దేరాం.
read more " జిల్లెళ్ళమూడి స్మృతులు - 17 (వసుంధరక్కయ్యతో సంభాషణ) "

జిల్లెళ్ళమూడి స్మృతులు - 16 (సైతాన్ని సృష్టించింది ఎవరూ?)

నా శిష్యురాలు నాగమణి అమెరికా నుంచి రెండునెలల వెకేషన్ లో ఇండియాకు వచ్చింది. మొన్నీ మధ్యన మా ఇంటికొచ్చింది నన్ను చూడ్డానికి. సాయంత్రం మళ్ళీ విజయవాడకు వెళుతూ - 'మీతో కలసి జిల్లెళ్ళమూడికి వెళ్లాలని ఉంది' అన్నది.

'ఓకే. అలాగే. త్వరలోనే వెళదాం.' అన్నాను.

మొన్న సోమవారం సాయంత్రం చరణ్ కు ఫోన్ చేసి చెప్పాను "మంగళవారం జిల్లెళ్ళమూడి వెళదాం కారు తీసుకుని రా" అని.

"సరే అన్నగారు ఉదయం ఎనిమిదికల్లా మీ ఇంట్లో ఉంటా" అన్నాడు.

వెంటనే నాగమణికి ఫోన్ చేసి చెప్పాను. ఎనిమిదిలోపు గుంటూరుకు వస్తానని ఆమె కూడా చెప్పింది. నిన్న ఉదయం ఏడున్నరకు రామమూర్తికి ఫోన్ చేశాను 'అరగంటలో మా ఇంటికి వచ్చెయ్యి. మనం జిల్లెళ్లమూడికి వెళుతున్నాం అని'. తను పేరేచర్లలో ఉంటాడు. నేను చెబితే రెండో మాట ఉండదు తనకు. 'సరే. అరగంటలో మనింట్లో ఉంటా' అన్నాడు. తను పరిచయం అయ్యి కొన్నినెలలే అయినా అంతగా నాతో ఎటాచ్ మెంట్ పెంచుకున్నాడు.

అనుకున్నట్లే ఎనిమిది కొట్టేసరికి ముగ్గురూ వచ్చేశారు. నేను ఫోన్ చేసినప్పుడు రామమూర్తి స్నానానికి వెళ్ళబోతూ ఉన్నాట్ట. ఆ తర్వాత పూజకు కూచోవాలి. నేను చెప్పానని గబగబా స్నానం చేసి, టిఫిన్ కూడా చెయ్యకుండా, పూజ కూడా చేసుకోకుండా వెంటనే బయల్దేరి సరిగ్గా ఎనిమిది కల్లా గుమ్మంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అప్పటికే చరణ్ వచ్చేసి ఉన్నాడు కారుతో. చరణ్ కు వీరిద్దరినీ పరిచయం చేశాను. వెంకటరాజుగారు తెచ్చిచ్చిన సామలతో శ్రీమతి చేసిన ఉప్మాను తినేసి అమ్మను స్మరిస్తూ అందరం జిల్లెల్లమూడికి బయల్దేరాం.

కారు గుంటూరును వదలి పెదనందిపాడు రోడ్డులో జిల్లెళ్ళమూడి వైపుగా సాగిపోతోంది.

చాలాసేపు అందరం మౌనంగానే ఉన్నాం.

మౌనాన్ని ఛేదిస్తూ చరణ్ ఇలా అడిగాడు.

'అన్నగారు ! వేదాలలో అవతారతత్వం చెప్పబడిందా?'

కాసేపు మౌనంగా ఉండి 'లేదు' అన్నాను నెమ్మదిగా.

'మీరీ మాట అంటారని నాకు తెలుసు. ఒకవేళ మీరు 'చెప్పబడింది' అంటే కౌంటర్ గా ఇంకో ప్రశ్న నా దగ్గర సిద్ధంగా ఉంది' అన్నాడు.

'నీ ఇష్టం వచ్చినన్ని ప్రశ్నలు వేసుకో' అన్నా నవ్వుతూ.

'అస్తి నాస్తి అనే విచికిత్స ఎక్కడిదన్నగారు అసలు?' అడిగాడు.

వెంటనే నాకు యజుర్వేదంలోని కఠోపనిషత్తు లోని 'అస్తీత్యైకే నాయమస్తీతి చైకే' అనే మంత్రం గుర్తొచ్చింది.
  
'వేదాలలోదే తమ్ముడు. ఉపనిషత్తులలో ఉంది' అన్నాను.
  
'అవునా! వేదాలు కూడా భగవత్తత్వాన్ని పూర్తిగా చెప్పలేక పోయాయని అంటారు కదా. వేదాలు కూడా అక్కడవరకూ వెళ్లి ఆయన్ను దర్శించలేక వెనక్కు వచ్చాయని విన్నాను' అన్నాడు.

'ఏమో మరి ! అది జరిగినప్పుడు నేనక్కడ లేను' అందామని నోటిదాకా వచ్చిందిగాని బాగుండదని ఊరుకున్నాను.

ఆ తర్వాత చాలా సంభాషణ జరిగింది. అదంతా పాతకాలంలో జిల్లెళ్ళమూడి ఎలా ఉండేది? ఎంతమంది పెద్దపెద్ద వాళ్ళు అక్కడకు వచ్చారు? నాస్తికులు, నక్సలైట్లు ఎలా వచ్చారు? వాళ్ళందరికీ అమ్మ ఎలా సరియైన దారిని చూపించింది? మొదలైన వివరాలతో సాగింది. అవన్నీ ఇంతకు ముందు వ్రాశాను గనుక మళ్ళీ వ్రాయబోవడం లేదు.

కొంత ప్రయాణం అలా సాగాక, మళ్ళీ చరణే - 'అన్నగారు. సంస్కారం అంటే ఏమిటి? ఆ పదాన్ని రకరకాలుగా వాడుతూ ఉంటారు కదా? అసలు దానర్ధం ఏమిటి? అది ఇవ్వబడిందా? మనం సంపాదించుకున్నదా? లేక అంటించుకున్నదా?' అన్నాడు.

చాలా లోతైన ప్రశ్న గనుక కాసేపు మౌనంగా ఉండి ఇలా చెప్పాను.

' మూడూ నిజాలే'

'అదేంటి?' అన్నాడు చరణ్.

'మొదట్లో నిన్ను సృష్టి చేసినప్పుడు దైవం నీకు కొంత ఇస్తుంది. ఆ తర్వాత నీ ప్రయాణంలో నువ్వు కొంత సంపాదిస్తావు. ఆ క్రమంలో ఇంకొంత పక్కనించి అంటించుకుంటావు. ఇవన్నీ కలిస్తే ఏర్పడేదే నీ సంస్కారం' అన్నాను.

'ఏమో నాకు మీ జవాబు అంతగా రుచించడం లేదు. కరెక్ట్ కాదేమో?' అన్నాడు చరణ్.

నవ్వొచ్చింది.

చరణ్ కు చాలాసార్లు జవాబులు తెలిసినా ఊరకే చర్చ కోసమని ప్రశ్నలు సంధిస్తూ ఉంటాడు. ఆ విషయం నాకూ తెలిసినా కాలక్షేపం కోసమని నేనూ తనను ఉడికిస్తూ ఉంటాను. ప్రయాణం బోరు కొట్టకుండా ఉండాలి కదా మరి, మనతో కలసి వస్తున్నవారికి.

వెనక సీట్లో కూచున్న శ్రీమతీ, రామ్మూర్తీ, నాగమణీ ఇదంతా మౌనంగా వింటున్నారు.

'నీకు జవాబు తెలిసి అడిగావా ప్రశ్నను, తెలీకుండా అడిగావా?' అన్నాను.

'తెలీకే అడిగాను' అన్నాడు.

'మరి తెలీనప్పుడు నా జవాబు కరెక్ట్ కాదని ఎలా తెలిసింది?' అడిగాను.

'ఏమో? నాకు జవాబు తెలీదు కాని అది కరెక్ట్ జవాబో కాదో చెప్పగలను' అన్నాడు.

'అదెలా కుదురుతుంది? నీకు నచ్చినట్లు జవాబు వస్తే అది కరెక్ట్ అయినట్లా? లేకుంటే తప్పైనట్లా? అలా అయితే, నీకు జవాబు ముందే తెలిసినట్లే కదా! తెలిస్తే ప్రశ్న ఎందుకు అడిగావు? తెలిసినా తెలీదని ఎందుకు చెప్తున్నావు?' అడిగాను.

'ఏమో! అదొక ఫీల్ ! నాకనిపించింది నేను చెబుతున్నాను' అన్నాడు.

'మన ఫీల్ కూ జవాబులోని ఖచ్చితత్వానికీ సంబంధం ఏమీ ఉండకపోవచ్చు. అన్నీ మన ఫీల్ కు అనుగుణంగానే ఉండాలని రూలేమీ లేదు' అన్నాను.

తను మౌనం వహించాడు.

కొద్దిగా వివరిద్దామనిపించి ఇలా చెప్పాను.

'ఒక చిన్న ఉదాహరణ చెప్తాను విను చరణ్. నువ్వు ఒక యాత్ర మొదలు పెట్టావు. ఏదో దూరదేశమో ఎక్కడికో పోతున్నావు. దారిఖర్చులకు నీకు కొంత డబ్బులిస్తాడు మీ నాన్న. అది, నువ్వు ఒక ఆత్మగా సృష్టి చెయ్యబడినప్పుడు నీకు వచ్చిన మూలధనం. ఆ తర్వాత, నీ ప్రయాణం మొదలు పెడతావు. అంటే, ఆత్మ ఎన్నో జన్మలు ఎత్తుతూ పోతూ ఉంటుంది. ఆ క్రమంలో, ఎన్నో అనుభవాలూ ఎంతో మంచీ చెడూ, సుగంధమూ, మురికీ అన్నీ నువ్వు పోగేసుకుంటూ ఉంటావు. అది నీ సంపాదన. ఈ పయనంలో నీతో ఎందఱో కలుస్తూ విడిపోతూ ఉంటారు. వాళ్ళనుంచి నీకు కొంత మురికి అంటుకుంటూ ఉంటుంది. అది మూడోరకంగా వచ్చే రొచ్చు. ఒకటి మూలధనం. రెండు నీ సంపాదన. మూడు నువ్వు అంటించుకునే రొచ్చు. ఈ మూడూ నీతో ఉంటాయి. ఈ మొత్తం కలిసిందే నీ సంస్కారం అంటే.' అన్నాను.

చరణ్ కు నా సమాధానం నచ్చలేదు. అతన్ని చూస్తుంటే నాకేమో నవ్వాగడం లేదు.

చూస్తూ ఉండగానే, నాగులపాడు వచ్చింది. అందరూ దిగి గుళ్ళోకి వెళ్లి దర్శనం చేసుకుని ప్రదక్షిణాలు చేసి వచ్చారు. నేను కార్లోనే కూచుని ఉన్నాను.

మళ్ళీ బయల్దేరి ప్రయాణం సాగించాం.

చర్చ మళ్ళీ మొదలైంది.

'సంస్కారం అంటే నీ స్వభావమే తమ్ముడూ. కానీ మనం ఈ మాటను అనేక అర్ధాలలో వాడుతూ ఉంటాం. 'అతను సంస్కారవంతుడు' అంటాం. అంటే, మంచివాడు అనే అర్ధంలో వాడతాం. అతను గుణవంతుడు అంటాం. అంటే, మంచివాడని అర్ధం. కానీ గుణం అనేది సుగుణం కావచ్చు. దుర్గుణం కావచ్చు. మనం మాత్రం గుణవంతుడు అంటే మంచివాడనే అర్ధంలోనే వాడుతూ ఉంటాం. అలాంటిదే సంస్కారం అంటే కూడా. అది మంచి సంస్కారం కావచ్చు. దుష్ట సంస్కారం కావచ్చు. 'వాడికి సంస్కారం లేదు' అంటే 'బుద్ధి లేదు' అని వాడుతూ ఉంటాం. ఇలా రకరకాలుగా వాడినప్పటికీ దానర్ధం మాత్రం ఒకటే. సంస్కారం అంటే స్వభావం. పైన చెప్పిన మూడు సంపాదనల నుంచే నీ సంస్కారంగానీ స్వభావంగానీ ఏర్పడుతుంది.' అన్నాను.

'ఇది కొంచం బాగానే ఉంది అన్నగారు' అంటూ ఒప్పుకున్నాడు చరణ్.

చర్చ అంతటితో అయిపోతే మనకు నచ్చదుకదా మరి? ఏదో ఒక రకంగా ఎవరినో ఒకరిని వెర్రెక్కించి తమాషా చెయ్యకపోతే నాకు తోచదు. అందుకని చర్చను ఇలా పొడిగించాను.

'ఇక్కడే అసలు సమస్య వస్తుంది చరణ్'

'ఏంటది అన్నగారు?' అన్నాడు.

'కొంతమంది కవులు కూడా ఉన్నత సాధకులకు దగ్గరగా వస్తూ ఉంటారు. సాధకులకున్నట్లు కవులకు అనుభవం ఉండదు. కానీ వారి ఊహాశక్తితో కొన్ని ఆధ్యాత్మిక విషయాలను కూడా వారు ఊహిస్తారు. అలాంటి వారిలో కొందరు ప్రాచీన కవులు ఈ ప్రశ్నను లేవనెత్తారు. అదే సృష్టిలో అసలైన సమస్య!' అన్నాను.

'ఏంటది?' అన్నాడు చరణ్.

'ఏంటంటే - వాళ్ళు దైవాన్ని ఇలా అడిగారు. 'అసలు తప్పు నీదే. నాది కాదు. నువ్వు చేసిన సృష్టిలో పడి నేను చెడిపోయానని నన్ను నిందిస్తున్నావు. కానీ అసలు తప్పు నీదే. నన్నెందుకు ఇలా సృష్టించావు? సృష్టిలో ఈ ఆకర్షణలనెందుకు ఇలా సృష్టించావు? మళ్ళీ వాటి ఆకర్షణలలో నేను పడితే, 'నువ్వు చెడిపోయావు' అంటున్నావు. ఇదేం వింత? అలాంటి ఆకర్షణలను అసలు ఎందుకు సృష్టించావు? కనుక నీదే అసలైన తప్పు.' అని వారన్నారు' అన్నాను.

చరణ్ కు బాగా కోపం వచ్చేసింది.

'ఎవరన్నగారు ఆ కవులు?' అన్నాడు కోపంగా.

'ఎవరో ఉన్నార్లే! మొత్తం మీద వాళ్ళు ఇలా అన్నారు' అన్నా నేను పేర్లు దాటవేస్తూ.

'వాళ్ళ మొఖం ! అంటే సృష్టికర్తనే వాళ్ళు ధిక్కరిస్తున్నారన్న మాట.' అన్నాడు కోపంగా.

'సృష్టికర్తను ధిక్కరించడం లేదు. సృష్టి చేసిన తీరును ప్రశ్నిస్తున్నారు' అన్నా నేను నిదానంగా.

'వాళ్ళెవరన్నగారు అలా ప్రశ్నించడానికి? ఆఫ్టరాల్ ఒక జీవుడు, దేవుణ్ణి ప్రశ్నిస్తాడా? కుమ్మరి కుండలను చేస్తాడు. వాటిల్లో కొన్ని పగిలిపోతాయి. కొన్ని ఓటివి అవుతాయి. వాటిని పక్కన ఉంచుతాడు కుమ్మరి. అంతమాత్రం చేత, కుమ్మరే తప్పు అంటే ఎలా?' అన్నాడు చరణ్ ఆవేశంగా.

'ఆవేశ పడకు తమ్ముడూ ! అసలే డ్రైవింగ్ చేస్తున్నావ్! శాంతంగా విను. కుమ్మరితో నువ్వు దైవాన్ని పోల్చలేవు. కొంతవరకూ నీ పోలిక సరియైనదే. కానీ పూర్తిగా కాదు. ఎందుకంటే, కుమ్మరి సర్వస్వతంత్రుడు కాదు. మట్టి అతని చేతుల్లో లేదు. ఇంకా చాలా విషయాలు అతని చేతుల్లో లేవు. కనుక అతను అన్ని కుండలనూ మంచిగా చెయ్యలేకపోవచ్చు. అతను కొంచం ఏమరుపాటుగా ఉన్నా సరే, కుండ పాడైపోతుంది. కానీ దైవానికి ఈ అవలక్షణాలు లేవు. అన్నీ ఆయన చేతుల్లోనే ఉన్నాయి. ఆయనకు ఏమరుపాటు ఉండదు. నిద్ర రాదు. మరి ఆయన సృష్టిలో ఈ ఆకర్షణలు, ప్రలోభాలు, మాయలు ఎందుకున్నాయి? అందరి ప్రయాణం మొదట్లోనూ ఆయన దారిబత్తెం సమానంగా ఇస్తే, ఈ జీవుల్లో ఇన్ని విభేదాలు ఎందుకొచ్చాయి? కనుక ఆయన అందరికీ సమానంగా దారిబత్తెం ఇవ్వలేదన్నమాట ! అంతేనా?' అన్నాను.

చరణ్ కు ఇంకా ఆవేశం పెరిగిపోయింది.

'ఆయన సరిగ్గానే ఇచ్చాడు. వీడు దారిలో ఇష్టం వచ్చినట్లు ఖర్చు పెట్టేసి పాపర్ అయిపోతే ఆయనదా తప్పు? ఆయన ఎగ్జాం పెట్టాడు. నువ్వు సరిగ్గా చదివి పరీక్ష పాసవ్వాలి. నువ్వు ఫెయిలయితే ఆయనదా తప్పు?' అన్నాడు తన కోపాన్ని యాక్సిలేటర్ మీద చూపిస్తూ.

నాకు లోలోపల చచ్చే నవ్వొచ్చింది.

'ఆ విధంగా ఖర్చు పెట్టాలనే బుద్ధిని ఇచ్చింది కూడా ఆయనే కదా? దారిలో ఐస్ క్రీం పార్లర్లనూ, బార్లనూ, కాసినోలనూ, షాపుల్నీ సృష్టించింది ఎవరు? అసలీ పరీక్ష పెట్టడం ఏమిటి? కొంతమందికి తెలివి ఇవ్వడం, కొంతమందికి తెలివిని ఇవ్వకపోవడం, కొంతమందికి పేపర్ లీక్ చెయ్యడం, కొంతమందికి చెయ్యకపోవడం ఇదంతా ఏంటి తమ్ముడూ? ఇది పక్షపాతం కాదా?' దీనినే కవి ప్రశ్నించాడు - అన్నాను.

'అదంతే అన్నగారు ! ఆయన పరీక్ష పెడతాడు. మనం బాగా చదివి పాసవ్వాలి. అంతే ' అన్నాడు కోపంగా.

'అలా అంటే, అది నిరంకుశత్వం అవుతుంది తమ్ముడూ. దేవుడు ఒక క్రూరుడైన నిరంకుశుడు అవుతాడు. అది నీకిష్టమేనా?' అడిగాను. 

'దారిలో ప్రలోభాలకు వాడు లోనైపోయి దారి తప్పితే దైవానిదా తప్పు?' అన్నాడు మళ్ళీ.

'ఆ ప్రలోభాలను దైవం ఎందుకు సృష్టించాలి? ప్రలోభపడే మనసును ఎందుకు నీకివ్వాలి?మళ్ళీ నువ్వు దారి తప్పితే 'అదుగో దారి తప్పావు?' అని ఎందుకడగాలి?' అదీ కవి ప్రశ్న -- అన్నాను నవ్వుతూ.

కాసేపు మౌనంగా ఆలోచించాడు. జవాబు తట్టలేదు.

'మరి ఆ కవి ఏం సమాధానం చెప్పాడు?' అన్నాడు చివరికి.

'ఆయన సమాధానం ఏమీ చెప్పలేదు. ప్రశ్న వేశాడు. జవాబును మాత్రం రికార్డ్ చెయ్యలేదు' అన్నాను.

'ఆ ప్రశ్నకు జవాబు లేదు గనుక జవాబు రికార్డ్ అవలేదేమో? ఉంటే, దానినీ చెప్పేవాడేగా? కనుక ఇది జవాబు లేని ప్రశ్న!' అన్నాడు చివరకు.

'అదెలా కుదురుతుంది చరణ్? జవాబు లేని ప్రశ్న అంటూ ఎక్కడా ఉండదు. ప్రశ్న ఉందీ అంటే, జవాబు కూడా దాని పక్కనే ఉంటుంది. అవి వెలుగూ నీడల్లాంటివి. రెండూ కలిసే ఉంటాయి' అన్నాను నవ్వుతూ.

'మరి జవాబు ఉంటే, ఆయన ఎందుకు చెప్పలేదు? జవాబును మనం వెదకాలని ఆయన ఉద్దేశ్యమేమో?' అన్నాడు చరణ్ సాలోచనగా.

'కరెక్ట్. దీనికి జవాబును ఎవడికి వాడే వెదుక్కోవాలి. అంతే ! అదే దీనికి పరిష్కారం ! ఇది తప్ప దీనికి తార్కికంగా ఏ పరిష్కారమూ లేదు. ఎండ్ ఆఫ్ ది డిస్కషన్' అన్నాను.

నిజానికి ఇది ఈనాటి ప్రశ్న కాదు. చరిత్ర మొదలైనప్పటి నుంచీ ఈ ప్రశ్నకు జవాబు లేదు. అల్లాహ్ కరుణామయుడని ఇస్లాం అంటుంది. కానీ మరి, కరుణామయుని సృష్టిలో ఇంత ద్వేషం ఎలా ఉందీ? అంటే అది జవాబు చెప్పలేదు. అది మనిషి సృష్టి అంటుంది. ద్వేషించే తత్వాన్ని మనిషి మనసులో మొదటగా ఇచ్చింది అల్లా కాదా? అల్లా ఇవ్వకపోతే ఆ స్వభావం మనిషికి ఎలా వచ్చింది? అని అడిగితే జవాబు ఉండదు.

యెహోవా మంచిగానే సృష్టిని చేశాడు గానీ సైతాన్ దాన్ని చెడగొడుతున్నాడు అని క్రైస్తవం అంటుంది. తను ముద్దుగా చేసుకున్న సృష్టిని సైతాన్ చెడిపేస్తూ ఉంటే శక్తివంతుడైన యెహోవా చూస్తూ ఎందుకు ఊరుకుంటున్నాడు? అలాంటి సైతాన్ని ఎవరు సృష్టి చేశాడు? దేవుడు కాదా? అంటే, దేవుడిదేగా అసలు తప్పు? - అని అడిగితే దానిదగ్గర జవాబు ఉండదు.

ఒక మనిషికి మంచి సంస్కారమైనా చెడు సంస్కారమైనా ఎలా ఏర్పడుతుంది? చెడిపోయే స్వభావాన్ని మనిషిలో సృష్టించింది ఎవరు? అసలు 'చెడు' అంటే ఏమిటి? 'చెడిపోవడం' అంటే ఏమిటి? దానికి కావలసిన పరిస్థితులు సృష్టిలో అసలెందుకు సృష్టించబడ్డాయి? అంటే, అలాంటి సృష్టిని చేస్తున్నప్పుడు ఆ సృష్టిలో ఇన్ని బలహీనతలతో తను సృష్టిస్తున్న జీవుడు చెడిపోతాడని దేవుడికి తెలీదా? తెలిసే ఈ క్రూయెల్  గేంను ఆడుతున్నాడా? ఎందుకు ఆడుతున్నాడు? ఈ ఆట గమ్యం ఏంటి? అసలొక గమ్యమంటూ ఈ ఆటకు ఉందా? లేక ఇదంతా నిరంతరంగా జరుగుతూ ఉండే ఒక ప్రక్రియా? ఈ ప్రక్రియ పరమార్ధం ఏమిటి?'- ఈ మౌలిక ప్రశ్నలకు ఏ మతంలోనూ జవాబులు లేవు.

అమ్మ కూడా ఇదే మాటను అన్నది.

'మంచిని ఇస్తున్నది దేవుడైతే మరి చెడును ఇస్తున్నది ఎవరూ?'

సృష్టిలో 'చెడు' ఎందుకుంది? సైతాన్ ఎందుకుంది? ఆకర్షణలు ఎందుకున్నాయి? ప్రలోభాలు ఎందుకున్నాయి? లోపాలెందుకున్నాయి? మాయ ఎందుకుంది?' ఈ ఆట ఏమిటసలు? ఇదంతా ఎందుకు? జీవునిలో మౌలికమైన లోపాలు ఎందుకున్నాయి?

ఈ ప్రశ్నలకు జవాబులు లేవేమో? ఒకవేళ ఉంటే, ఎవరికి వారికే వారి పరిపక్వతను బట్టి, జీవపరిణామంలో వారి స్థాయిని బట్టి జవాబులు స్ఫురిస్తాయేమో? అలా జరగడమే సృష్టి నియమమేమో? అసలీ సృష్టిలో మంచీ చెడూ అనేవి ఉన్నట్లా లేనట్లా? అసలు ఏది మంచి? ఏది చెడు? వాటిమధ్యన విభజన రేఖ ఎలా ఉంటుంది? ఎక్కడుంటుంది? ఎందుకుంటుంది? అసలవి ఎందుకు సృష్టింపబడ్డాయి? ఈ గేం అంతా ఏమిటి?

ఆలోచనల్లో ఉండగానే, జిల్లెళ్ళమూడి వచ్చేసింది.

(ఇంకా ఉంది)
read more " జిల్లెళ్ళమూడి స్మృతులు - 16 (సైతాన్ని సృష్టించింది ఎవరూ?) "